Gỗ biến tính là loại gỗ tự nhiên được xử lý bằng các phương pháp công nghệ nhằm cải thiện một số đặc tính vốn có của gỗ. Đặc biệt là khả năng chống ẩm, chống mối mọt, hạn chế cong vênh, ổn định kích thước và tăng độ bền khi sử dụng ngoài trời.
Hiện nay, gỗ biến tính được sử dụng ngày càng nhiều trong ốp tường, ốp trần, sàn gỗ ngoài trời, lam chắn nắng, mặt dựng, hàng rào, nội thất và các công trình kiến trúc hiện đại.
1. Gỗ biến tính là gỗ gì?
Gỗ biến tính (tiếng Anh: ThermoWood / Modified Wood) là dòng gỗ tự nhiên được xử lý qua các công nghệ sấy nhiệt cao hoặc hóa chất đặc biệt nhằm làm thay đổi cấu trúc hóa học và vật lý của tế bào gỗ. Quá trình này giúp nâng cao vượt trội độ bền, khả năng chịu nước và chống mối mọt mà không cần sử dụng hóa chất độc hại gây ảnh hưởng tới môi trường.
Tuy nhiên, gỗ biến tính không có nghĩa là gỗ hoàn toàn không thấm nước hoặc không bao giờ bị hư hỏng. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào loại gỗ, công nghệ xử lý, mức độ biến tính, thiết kế công trình và quá trình bảo dưỡng.
2. Phân loại gỗ biến tính theo công nghệ xử lý
Gỗ biến tính nhiệt (ThermoWood)
Theo cách này gỗ biến tính được tạo ra như sau:
Giai đoạn đầu – hấp gỗ (Les Bois Perdure)
- Gỗ tự nhiên mới cắt được phơi khô và sau đó đưa vào môi trường hấp kỹ.
Giai đoạn thủy nhiệt (Plato Process)
- Quá trình này đưa gỗ bão hòa nước qua xử lý thủy nhiệt duy trì ở mức 180°C.
Quá trình biến tính (ThermoWood)
- Lúc này gỗ được hấp một lần nữa như một phương pháp xử lý sau quá trình biến tính cường độ cao.
Tóm tắt quá trình:
Một mảnh gỗ bình thường (nên chọn loại chưa qua xử lý) đem vào nung ở nhiệt độ lên tới 180°C. Lúc này hàm lượng oxy của gỗ bị loại bỏ một chút, giúp gỗ không bị cháy ở nhiệt độ cao này.
Sự thiếu oxy sẽ khiến các thành tế bào của gỗ có những biến đổi, khiến nó trở thành một mảnh gỗ chắc chắn hơn, đáng tin cậy hơn. Quy trình gia nhiệt sẽ trải qua từng bước.
Gỗ biến tính hóa học (Acetylation):
Trong suốt quá trình gia nhiệt cho gỗ biến tính, các hóa chất khác nhau được đưa vào lò sấy. Mục đích để tăng cường và biến đổi gỗ, bao gồm dầu nóng, khí nitơ và hơi nước.
Acetyl hóa (Acetylation)
Acetylation là một phản ứng đưa nhóm chức acetyl vào một hợp chất. Deacetylation là quá trình đẩy nhóm chức acetyl ra khỏi hợp chất. Acetyl hóa là quá trình đưa một nhóm acetyl vào một hợp chất. Cụ thể là sự thay thế của một nhóm axetyl cho một nguyên tử hydro hoạt động. Một nhóm acetyl được thêm vào cấu trúc hỗn hợp của gỗ, cải thiện độ bền và độ bền.
Tái chế (Retification)
Gỗ được đặt trong môi trường có hàm lượng nitơ cao với hàm lượng oxy rất thấp.
Xử lý nhiệt bằng dầu
Gỗ được đặt trong bể dầu ở nhiệt độ từ 180°C đến 220°C với một số chất phụ gia hóa học bổ sung. Điều sẽ làm thay đổi và tăng độ bền cho gỗ.
3. Sau khi biến tính gỗ sẽ trông thế nào
Sau khi biến tính, gỗ thường có:
- Độ ổn định kích thước tốt hơn.
- Khả năng hút và nhả ẩm thấp hơn.
- Khả năng chống mục và nấm tốt hơn tùy loại gỗ và công nghệ.
- Khả năng chống mối mọt được cải thiện trong một số trường hợp.
- Màu gỗ thường trở nên sẫm và đồng đều hơn.
- Tuổi thọ sử dụng có thể tăng lên trong điều kiện phù hợp.
Có thể màu sắc của gỗ biến tính sẽ là 1 hạn chế của loại gỗ này. Quá trình biến đổi nhiệt mang lại cho gỗ biến tính có một màu đặc biệt, đó là đậm hơn màu ban đầu của gỗ. Màu của gỗ biến tính có thể dao động từ màu vàng đến màu nâu đậm hơn tùy thuộc vào loại gỗ và mức độ biến đổi nhiệt được áp dụng.
Gỗ thông biến tính.
4. Các loại gỗ thường dùng làm gỗ biến tính
- Gỗ thông biến tính (Thermo Pine): Dòng phổ biến nhất, màu nâu ấm, vân đẹp, dùng nhiều cho ốp tường và lót sàn ngoài trời.
- Gỗ sồi / Gỗ tần bì biến tính (Thermo Ash / Oak): Chất gỗ cứng, vân gỗ tần bì / gỗ sồi nổi bật, sang trọng, chuyên dùng cho không gian ngoại thất cao cấp.
- Gỗ keo / Tràm biến tính (Thermo Acacia): Tận dụng nguồn gỗ tràm nội địa giá tốt, có độ bền cơ học cao.
5. Dùng gỗ biến tính có tốt không?
Ưu điểm gỗ biến tính
- Chống ẩm & mối mọt tuyệt đối: Tỷ lệ co ngót, cong vênh giảm tới 70 – 80%.
- Độ bền cao: Là loại gỗ ngoài trời chịu được thời tiết khắc nghiệt ngoài trời (nắng, mưa, sương muối).
- Thẩm mỹ sang trọng: Gỗ ngả sang màu nâu sẫm (từ nâu hạt dẻ đến nâu sô-cô-la) xuyên suốt từ bề mặt vào lõi.
- An toàn & thân thiện: Không chứa hóa chất độc hại, an toàn khi tiếp xúc trực tiếp.
Nhược điểm gỗ biến tính
- Chất gỗ giòn hơn: Giảm độ bền uốn dẻo, cần dùng thiết bị chuyên dụng khi thi công, khoan dán.
- Giá thành đắt: Chi phí cao hơn từ 2 – 3 lần so với gỗ xẻ sấy thông thường.
6. Ứng dụng thực tế của gỗ biến tính
- Ngoại thất (Outdoor): Ván lót sàn hồ bơi, sàn sân vườn, vách ốp mặt tiền tòa nhà, cổng gỗ, lam che nắng.
- Nội thất cao cấp: Sàn phòng Sauna (xông hơi), sàn nhà tắm, bàn ghế sân vườn.
Tóm lại,
Gỗ biến tính là một hướng phát triển quan trọng của ngành vật liệu gỗ, giúp nâng cao khả năng sử dụng của gỗ tự nhiên trong những môi trường mà gỗ thông thường có thể gặp nhiều hạn chế.
Ưu điểm nổi bật của gỗ biến tính là độ ổn định kích thước tốt, giảm khả năng hút ẩm, tăng khả năng chống phân hủy và mang lại màu sắc tự nhiên đẹp. Đây cũng là lý do loại vật liệu này ngày càng được ứng dụng trong kiến trúc và nội thất, đặc biệt là các hạng mục phong cách indochine.
Tuy nhiên, gỗ biến tính không phải vật liệu hoàn toàn không thấm nước, không cong vênh hoặc không cần bảo dưỡng. Chất lượng và tuổi thọ thực tế phụ thuộc vào loại gỗ, công nghệ biến tính, điều kiện môi trường, thiết kế thi công và cách bảo dưỡng.
Nếu lựa chọn đúng sản phẩm và sử dụng đúng mục đích, gỗ biến tính có thể là giải pháp hiệu quả để khai thác vẻ đẹp của gỗ tự nhiên đồng thời cải thiện độ bền và tính ổn định của vật liệu.
