Gỗ xá xị là một trong những loại gỗ tự nhiên được nhiều người quan tâm nhờ màu sắc đẹp, vân gỗ đặc trưng và đặc biệt là mùi thơm tự nhiên khá rõ. Loại gỗ này thường được sử dụng để làm đồ nội thất, bàn ghế, tượng gỗ, đồ mỹ nghệ và các sản phẩm trang trí cao cấp.
1. Gỗ xá xị là gỗ gì? Đặc điểm chính
Gỗ xá xị là tên gọi phổ biến ở Việt Nam của một số loài cây thuộc chi Cinnamomum, trong đó có các loài thuộc họ Long não (Lauraceae). Tên gọi “xá xị” gắn liền với đặc điểm nổi bật nhất của loại gỗ này: mùi thơm đặc trưng.
Đặc điểm sinh học của gỗ xá xị
- Gỗ xá xị có tên khoa học là Smilax ornata, là một loài thực vật có hoa trong họ Smilacaceae.
- Cây xá xị có thể cao đến 20m, đường kính thân 50 – 60cm, thân tròn thẳng, vỏ màu xám nâu, hoa lưỡng tính, lá đơn nguyên mọc cách.
- Gỗ xá xị là loại cây có vân gỗ rất đẹp, mịn đều. Đặc biệt phần rễ cho loại tinh dầu dùng làm nguyên liệu chế biến nước giải khát hiện đang được sử dụng phổ biến trên thị trường.
- Trong gỗ thân và rễ xá xị có từ 1-2% tinh dầu màu vàng nhạt, mùi thơm dịu. Thành phần chủ yếu của tinh dầu là safrol với tỉ lệ 75%.
Khu vực phân bố của gỗ xá xị
- Theo tự nhiên cây gỗ xá xị thường được phân bổ ở các vùng rừng nhiệt đới Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia…
- Tại Việt Nam, cây xá xị có mặt ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và tập trung khá nhiều ở rừng Quảng Ngãi, Tây Nguyên và Bình Thuận.
Gỗ xá xị thuộc nhóm mấy
Theo nhiều tài liệu người ta nói rằng gỗ xá xị thuộc gỗ nhóm 2. Tuy nhiên khi tra bảng chia nhóm gỗ tạm thời của bộ lâm nghiệp thì không thấy tên gỗ xá xị trong bảng này. Trên thế giới loài gỗ này được miêu tả khoa học đầu tiên năm 1865. Mặc dù vậy gỗ xá xị cũng được xem là thuộc nhóm gỗ quý hiếm. Chúng chuyên dùng để làm tượng hoặc đồ mỹ nghệ, trang trí nội thất cao cấp, giá lên đến 30-35 triệu đồng/m3.
2. Đặc điểm nhận dạng của gỗ xá xị
Vân gỗ xá xị
- Vân gỗ xá xị thường có đường nét khá tự nhiên, tạo nên vẻ đẹp riêng cho từng tấm gỗ.
- Vân có thể chạy tương đối thẳng hoặc xuất hiện những vùng vân uốn lượn tùy thớ gỗ.
- Đặc biệt, với những phôi có kích thước lớn, sự thay đổi về màu sắc và đường vân tạo nên hiệu ứng thị giác khá đẹp.
Màu của gỗ xá xị
Xá xị có màu sắc khá đa dạng, thường gặp các gam:
- Nâu vàng.
- Vàng nâu.
- Nâu đỏ.
- Đỏ nâu.
- Đỏ sẫm.
Màu sắc thực tế phụ thuộc vào tuổi cây, vị trí lấy gỗ, điều kiện sinh trưởng và phương pháp hoàn thiện. Khi được phủ lớp hoàn thiện phù hợp, màu gỗ có thể trở nên đậm và bóng hơn, làm nổi bật hệ vân.
Mùi thơm của gỗ xá xị
Điểm dễ nhận biết nhất của gỗ xá xị là dòng gỗ có mùi thơm. Mùi thường có cảm giác ấm, ngọt và hơi cay, khá đặc trưng so với nhiều loại gỗ nội thất thông thường. Mức độ thơm có thể khác nhau giữa từng phôi gỗ. Gỗ mới xẻ hoặc vừa gia công thường có mùi rõ hơn, trong khi sản phẩm đã hoàn thiện và sử dụng lâu năm có thể giảm cường độ hương.
Đặc điểm của gỗ xá xị: Vân gỗ & màu sắc
3. Gỗ xá xị dùng để làm gì
Bàn ghế gỗ xá xị (dạng gốc cây)
Những tấm gỗ có kích thước lớn có thể được sử dụng trong nội thất phòng khách như là:
- Mặt bàn trà phòng khách.
- Mặt bàn ăn.
- Ghế gỗ dạng lũa.
- Bộ bàn ghế nguyên khối dạng lũa.
Đặc biệt, những sản phẩm giữ được nhiều vân gỗ tự nhiên thường có giá trị thẩm mỹ cao.
Tượng gỗ xá xị
- Đây là một trong những ứng dụng được nhiều người biết đến.
- Mùi thơm kết hợp với khả năng gia công tạo hình giúp xá xị phù hợp với các sản phẩm tượng và đồ mỹ nghệ.
Tủ kệ (dạng decor)
- Gỗ có thể được sử dụng để làm tủ trang trí, kệ tivi hoặc các sản phẩm nội thất tùy theo chất lượng phôi.
Trang trí nhỏ khác
- Các sản phẩm nhỏ như hộp gỗ, vật phẩm trang trí, đồ thủ công mỹ nghệ cũng có thể sử dụng xá xị.
4. Gỗ xá xị giá bao nhiêu
Giá gỗ xá xị trên thị trường biến động tùy thuộc vào loại gỗ (gỗ xẻ sấy, gỗ tròn hay gỗ lũa làm mỹ nghệ) và đơn vị tính (theo khối lượng hay thể tích):
Giá gỗ xá xị theo mét khối (m³)
- Gỗ xá xị tròn / nguyên khối: 20.000.000 – 50.000.000 VNĐ/m³
- Gỗ xá xị xẻ sấy / tấm / phách: 50.000.000 – 100.000.000$ VNĐ/m³
Giá gỗ xá xị theo kg (thường dùng cho gỗ lũa, điêu khắc, vụn làm tinh dầu...)
- Mùn / vụn gỗ xá xị: 80.000 – 150.000 VNĐ/kg
- Gỗ xá xị thường (khối nhỏ): 20.000 – 200.000$ VNĐ/kg
- Gỗ xá xị đỏ nguyên khối: 250.000 – 500.000VNĐ/kg
- Gỗ xá xị lũa (làm tượng, tiểu cảnh nghệ thuật): 400.000 – 700.000 VNĐ/kg
5. Cách giữ mùi hương xá xị thơm được lâu nhất
Trường hợp sản phẩm để mộc tự nhiên không sơn PU
- Dùng 01 khăn sạch nhúng với nước nóng vắt thật khô, tiến hành lâu toàn bộ tác phẩm mỹ nghệ. Lúc này lớp bụi bẩn bám bên ngoài được làm sạch thì mùi thơm trở lại
- Dùng giấy nhám gỗ loại siêu mịn chà nhẹ toàn bộ hoặc 1 phần của tác phẩm gỗ xá xị. Cộng với tác động này mùi thơm sẽ trở lại và nồng hơn cách dùng khăn ấm.
Trường hợp sản phẩm đã được sơn 1 lớp PU bảo vệ
- Bạn tìm xem trên tác phẩm chỗ nào góc khuất hoặc chưa PU (không ảnh hưởng đến thẩm mỹ và giá trị của tác phẩm). Sau đó tiến hành dùng tác động vật lý như khoan, chà giấy nhám phá không phải làm mịn chà ra.
- Sau đó là dùng khăn sạch nhúng nước ấm vắt khô tiến hành lâu toàn bộ tác phẩm, nước nóng đổ 1 ít vào chỗ vừa tác độn. Lúc này thì mùi thơm sẽ trở lại nồng và lâu bên hơn.
Gỗ xá xị nổi bật trong nhóm gỗ tự nhiên nhờ mùi thơm đặc trưng, màu sắc ấm và hệ vân có tính thẩm mỹ. Loại gỗ này có thể được ứng dụng trong nhiều sản phẩm từ bàn ghế, bàn trà, tủ, kệ đến tượng và đồ mỹ nghệ.
Nếu lựa chọn xá xị cho nội thất, gia chủ nên ưu tiên kiểm tra chủng loại, nguồn gốc, chất lượng phôi và quy trình sấy. Đặc biệt, không nên xác định gỗ chỉ bằng mùi thơm hoặc màu sắc bên ngoài.


