Gỗ mun là loại gỗ tự nhiên cao cấp được khai thác từ các cây thuộc họ Thị (Ebenaceae), nổi tiếng với sắc đen đặc trưng, chất gỗ nặng, cứng và bề mặt siêu mịn khi được đánh bóng. Tại Việt Nam, gỗ mun xếp vào gỗ Nhóm I – nhóm các loại gỗ quý hiếm, có giá trị kinh tế và mỹ nghệ rất cao.
1. Gỗ mun là gỗ gì? Đặc điểm nổi bật
Gỗ mun là tên gọi chung cho một số loài cây thuộc chi Diospyros, thuộc họ Thị (Ebenaceae). Nhiều loài trong nhóm này cho phần gỗ lõi có màu rất sẫm, từ nâu đen đến đen gần như hoàn toàn.
Đặc điểm nổi bật
- Trọng lượng: Gỗ mun có tỷ trọng lớn, là loại gỗ rất nặng và chìm trong nước. Thớ gỗ chắc chắn, chắc thịt và chịu được lực va đập tốt.
- Độ bền: Khả năng chống mối mọt, sâu hại tự nhiên cực kỳ cao. Gỗ ít bị cong vênh, co ngót hay nứt nẻ theo thời gian nếu được xử lý đúng kỹ thuật.
- Thẩm mỹ: Bề mặt sau khi gia công, xả nhám rất mịn và bóng bẩy. Vân gỗ độc đáo, phân bổ lạ mắt tùy từng loại mun.
Nguồn gốc
Các loài cây thuộc chi Diospyros phân bố ở nhiều khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới trên thế giới. Tùy từng loài mà chúng có thể xuất hiện tại Đông Nam Á, Nam Á, châu Phi và một số khu vực khác.
Tại Việt Nam, cây mun được biết đến và sử dụng từ lâu trong nghề mộc và chế tác đồ mỹ nghệ. Một số loại mun được nhắc đến phổ biến trong thị trường Việt Nam gồm mun đen, mun sọc, mun hoa và một số tên gọi thương mại khác.
Do đặc điểm sinh trưởng chậm và nguồn gỗ chất lượng cao ngày càng hạn chế, nhiều loại gỗ mun có giá trị kinh tế lớn và cần được khai thác, sử dụng theo đúng quy định về quản lý tài nguyên rừng.
2. Các loại gỗ mun
Gỗ mun sừng
- Đặc điểm: Gỗ mun sừng ban đầu có màu xanh đen (màu dưa hấu), sau thời gian dài sử dụng sẽ chuyển sang màu đen tuyền bóng như sừng.
- Ưu/Nhược điểm: Đen đẹp nhất, vân gỗ mất dần khi biến thành đen tuyền. Rất cứng nhưng dễ bị nứt chân chim nếu thời tiết thay đổi đột ngột.
Gỗ mun hoa
- Đặc điểm: Màu của gỗ mun hoa là sự hòa quyện giữa hai màu hoa văn đen và vàng xen kẽ, tạo nên các đường vân uốn lượn sắc nét.
- Tính chất: Mun hoa cứng, nặng tương đương gỗ mun sừng nhưng sở hữu vẻ ngoài bắt mắt hơn nhờ vân hoa đặc sắc.
Gỗ mun sọc
-
Đặc điểm: Gỗ mun sọc thường có màu xanh đen xen kẽ các dải sọc trắng hoặc xám.
-
Tính chất: Vân gỗ mun sọc thẳng, nét sọc rõ ràng. Sau một thời gian dùng, nền gỗ ngả dần sang màu đen bớt đi độ tương phản sọc ban đầu.
Gỗ mun đuôi công (Mun Nam Phi)
- Đặc điểm: Nhập khẩu chính ngạch từ châu Phi. Thớ gỗ xốp hơn, nhẹ hơn và nhiều xơ hơn so với các dòng mun Đông Nam Á.
- Giá trị: Gỗ mun đuôi công dễ chế tác hơn, giá thành mềm hơn nhưng độ hiếm và độ bóng đẹp không bằng mun bản địa.
Gỗ Mun (Gỗ mun Hoa)
3. Gỗ mun dùng để làm gì?
Làm đồ nội thất
- Gỗ mun có thể được sử dụng cho nội thất phòng khách như: bàn ghế, kệ tivi, các chi tiết trang trí…
- Tuy nhiên, do giá thành cao nên mun thường được sử dụng cho các sản phẩm nội thất cao cấp hoặc làm điểm nhấn thay vì sử dụng đại trà.
Làm tượng gỗ
-
Đây là một trong những ứng dụng nổi bật của gỗ mun. Màu gỗ tối kết hợp với khả năng tạo hình giúp tượng mun có vẻ đẹp trang trọng và cổ điển.
-
Các sản phẩm tượng thường tận dụng tối đa màu và vân tự nhiên của phôi.
Đồ mỹ nghệ
-
Gỗ mun có thể được chế tác thành: lục bình, hộp gỗ, vật phẩm trang trí, các sản phẩm chạm khắc…
Đồ thờ
-
Màu sắc trầm và vẻ ngoài sang trọng khiến mun được lựa chọn cho một số sản phẩm đồ thờ và vật dụng trang trí.
Nhạc cụ và chi tiết nhạc cụ
- Một số loài gỗ thuộc nhóm ebony được sử dụng trong chế tác nhạc cụ và các chi tiết nhạc cụ nhờ độ cứng, độ ổn định và khả năng gia công.
- Tuy nhiên, loại gỗ phù hợp sẽ phụ thuộc vào từng nhạc cụ và yêu cầu kỹ thuật cụ thể.
4. Nội thất gỗ mun có tốt không?
Khả năng chống mối mọt
- Gỗ mun có kết cấu khá đặc và cứng nên có khả năng chống chịu sinh vật gây hại tương đối tốt ; nhưng không nên hiểu rằng gỗ mun hoàn toàn không bị mối mọt.
Độ bền của gỗ mun
-
Gỗ mun có độ bền tốt nếu được xử lý và bảo quản đúng cách.
-
Độ cứng và kết cấu đặc giúp sản phẩm có khả năng chịu tác động cơ học khá tốt. Tuy nhiên, độ bền thực tế không chỉ phụ thuộc vào bản thân gỗ mà còn phụ thuộc vào quá trình xử lý gỗ và gia công.
5. Giá gỗ mun tham khảo
Giá gỗ mun thuộc hàng đắt đỏ bậc nhất trong các loại gỗ tự nhiên tại Việt Nam.
- Gỗ mun đuôi công (Mun Nam Phi): từ 15.000.000 – 25.000.000 vnđ/m3.
- Gỗ mun đen: từ 38.000.000 – 50.000.000 vnđ/m3.
- Gỗ mun sọc: từ 45.000.000 – 65.000.000 vnđ/m3.
- Gỗ mun sừng: từ 60.000.000 – 150.000.000+ vnđ/m3.
- Gỗ mun hoa: từ 80.000.000 – 180.000.000+ vnđ/m3.
Giá thực tế không cố định mà biến động lớn phụ thuộc vào loại mun, kích thước/đường kính khối gỗ, tuổi đời, độ tinh xảo và nguồn gốc xuất xứ.
Tổng kết lại bài viết:
Gỗ mun là dòng gỗ tự nhiên nổi bật với màu sắc sẫm đặc trưng, kết cấu chắc, độ cứng cao và giá trị thẩm mỹ lớn. Tùy từng chủng loại, gỗ có thể mang màu đen đồng nhất hoặc xuất hiện các đường vân sọc, vân hoa rất độc đáo.
Nhờ những đặc tính này, gỗ mun được ứng dụng nhiều trong nội thất cao cấp, tượng gỗ, đồ mỹ nghệ, đồ trang trí và một số loại nhạc cụ.
