Cách tính m3 gỗ tròn là kiến thức quan trọng đối với người mua bán gỗ, chủ xưởng mộc làm theo yêu cầu, đơn vị khai thác, sản xuất nội thất và những người cần xác định khối lượng gỗ nguyên liệu. Nếu tính không đúng đường kính hoặc chiều dài thân gỗ, kết quả thể tích có thể chênh lệch đáng kể.
1. Mét khối (m3) là đơn vị thông dụng khi đo đạc gỗ
Dùng mét khối (m3) làm đơn vị đo lường gỗ là tiêu chuẩn bắt buộc trong thương mại và sản xuất lâm nghiệp toàn cầu. Phương pháp này xuất phát từ các lý do kỹ thuật và kinh tế cốt lõi, bởi vì:
Bản chất khối gỗ không đồng nhất
- Gỗ tự nhiên (gỗ tròn, gỗ xẻ) không có hình dạng hình học chuẩn (vuông vức hay tròn đều) và có đường kính co ngót, biến thiên từ gốc đến ngọn.
- Việc đo thể tích (m3) phản ánh chính xác nhất tổng lượng vật chất gỗ thực tế thu hồi được, bất kể hình dạng bề ngoài.
Tránh biến động theo độ ẩm (So với đo khối lượng - kg)
Gỗ có tính chất hút/nhả nước rất mạnh. Cùng một lóng gỗ, khi còn tươi (chứa nhiều nước) có thể nặng 1000kg, nhưng khi sấy khô độ ẩm xuống 12% chỉ còn 600kg. Nếu mua bán bằng cân (kg), giá trị giao dịch sẽ bị sai lệch nghiêm trọng. Thể tích mét khối (m3) giúp giữ cố định lượng gỗ thực tế.
Tối ưu hóa quy hoạch xẻ ván và sản xuất
Trong ngành chế biến, các kỹ sư cần tính toán tỷ lệ thu hồi ván (ví dụ: 1 m3 gỗ tròn xẻ ra được bao nhiêu m3 gỗ thanh). Đo bằng thể tích giúp dễ dàng tính toán định mức hao hụt, thiết kế sơ đồ xẻ gỗ và định giá thành phẩm.
Chuẩn hóa thương mại quốc tế
M3 là đơn vị đo thể tích chuẩn thuộc hệ SI. Sử dụng m3 giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu gỗ trên toàn thế giới tính cước vận chuyển (chiếm chỗ trong container/khoang tàu) và tính thuế quan thống nhất.
Hướng dẫn cách đo m3 gỗ tròn
2. Công thức tính m3 gỗ tròn
Hiện nay tại tất cả các bãi xẻ gỗ từ miền Bắc vào miền Nam đều áp dụng 2 cách tính m3 gỗ tròn. Cụ thể 2 cách đó như sau:
Cách 1 (theo kiểu Mỹ)
Cách thứ nhất để tính m3 gỗ tròn là ta dùng công thức sau:
Mét khối gỗ tròn (M3) = hoành đầu x hoành đuôi x chiều dài x 0.7854
Trong đó:
- Hoành được đo ở đầu khúc gỗ và cuối khúc gỗ
- 0.7854 là hệ số, được xác định bằng Pi/4
Đối với cách tính m3 bằng công thức này thì thường áp dụng theo kiểu Mỹ. Vì gỗ Mỹ khi khai thác, đa số họ để những lóng cây rất dài. Đặc thù gỗ Mỹ là cây gỗ thường tròn đều dạng hình trụ côn.
Cách 2 (hay áp dụng)
Cách thứ hai để tính m3 gỗ tròn ta thường dùng theo công thức sau:
Mét khối gỗ tròn (M3) = hoành (giữa cây) x hoành (giữa cây) x chiều dài x 0.796
Trong đó:
- Hoành: được đo ở giữa thân cây
- 0.796 là hằng số quy đổi
Trên thực tế thì các loại gỗ tròn khi khai thác hình dáng thân cây thường không tròn đều 1 cách tự nhiên. Hơn nữa khi xẻ gỗ thì các khúc gỗ thường được cắt ngắn lại để đưa lên đà của máy xẻ. Do đó, cách tính m3 gỗ theo cách này thường được áp dụng nhiều nhất tại Việt Nam.
3. Thuật ngữ hoành gỗ là gì (thường dùng để tính m3 gỗ tròn)
Từ ngữ hoành cây hay hoành gỗ là từ rất thường được dùng đối để tính m3 gỗ tròn, đôi khi bạn thấy lạ lẫm và không hiểu nó có ý nghĩa là gì.
Hoành cây hay hoành gỗ được hiểu là chu vi của khúc gỗ hay khúc cây đó.
Trong tiếng Hán thì chữ hoành có nhiều nghĩa, trong đó có nghĩa to tát, rộng rãi, hoặc bề ngang. Chắc hẳn chúng ta đều nghe và hiểu ở toán học có trục tung, trục hoành. Và trục hoành là trục ngang, vuông góc với trục tung. Một số địa phương, nhất là vùng ngoài Bắc lại thay từ hoành thành từ vanh cây. Chúng đều có ý nghĩa là chỉ chu vi khúc gỗ.
4. Có tính vỏ cây khi tính m3 gỗ tròn không?
Điều này phụ thuộc vào quy định đo đếm và thỏa thuận mua bán.
Nếu đo đường kính bao gồm cả vỏ, mét khối gỗ tính được sẽ lớn hơn so với khi đo đường kính không tính vỏ. Do đó, khi giao dịch gỗ, nên thống nhất ngay từ đầu đo đường kính cả vỏ hay đường kính gỗ thực.
5. Đối với loại gỗ có hình dáng quá phức tạp (ngã ba, gốc cây...)
Một số loại gỗ có hình thù phức tạp, không đồng nhất như: gốc cây, rễ cây, ngã ba… Mà không thể đo được kích thước để xác định khối lượng theo 2 cách trên. Thì phương pháp tính:
Đó là: cân trọng lượng theo đơn vị là kilôgam (kg). Và sau đó quy đổi 1.000 kg bằng 01 m3 gỗ tròn hoặc đo, tính theo đơn vị ster và quy đổi 01 ster bằng 0,7 m3 gỗ tròn.
Lời kết
Tính đúng m³ gỗ tròn là bước quan trọng để xác định chính xác giá trị và khối lượng gỗ trong thực tế. Hy vọng qua những công thức và ví dụ trên, bạn có thể dễ dàng tự tính thể tích gỗ một cách nhanh chóng, chính xác và thuận tiện hơn. Đo đúng – tính đúng – kiểm soát đúng khối lượng sẽ giúp quá trình mua bán và sử dụng gỗ trở nên minh bạch, hiệu quả hơn.
