Như đã biết cửa gỗ đẹp là thứ không thể thiếu cho mọi công trình dù là nhà phố, căn hộ, biệt thự hay các công trình đền chùa, nhà từ đường, nhà thờ họ… Cửa gỗ bức bàn lại càng có ý nghĩa quan trọng và được sử dụng rộng rãi. Đặc biệt là các công trình thể hiện nét tôn nghiêm nơi chốn cung đình, nhà thờ họ chẳng hạn. Vậy cửa nhà thờ họ, cửa nhà từ đường còn được gọi là cửa bức bàn có nét đặc trưng gì. Hãy dành chút thời gian tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!
1. Nhà thờ họ là gì
Nhà thờ họ là một ngôi nhà dành riêng cho việc thờ cúng tổ tiên của một dòng họ hay từng chi họ tính theo phụ hệ (dòng của cha). Nhà thờ họ phổ biến trong người Việt tại khu đồng bằng và trung du Bắc Bộ và Trung Bộ. Chi họ lớn, sau khi đã phân chi thì nhà thờ của dòng trưởng nam sẽ là nới nơi thờ phụng từ đời ông thủy tổ, nơi giữ gia phả gốc, nhà thờ này sẽ được gọi là nhà thờ đại tôn. Các nhánh họ khác đều có nơi thờ cúng riêng từ đời ông tổ chi trưởng, gọi là nhà thờ chi họ (hay cửa họ).
Nhà thờ họ sẽ được xây cất với quy mô, kiến trúc phụ thuộc vào khả năng tài chính và đóng góp của các suất họ (từng thành viên nam) và theo địa vị xã hội của những người vai vế trong dòng họ. Phần nội thất, gian giữa thường kiến trúc kiểu mở rộng ra phía tường hậu (chuôi vồ ) để xây bệ thờ. Trên bệ thờ đặt các linh toạ hoặc giá gương hoặc (vì tay ngai chạm hình rồng nên còn có tên khác là long ngai). Ngai sẽ là nơi để bài vị tổ tiên hoặc là một ống quyển, hoặc khối hộp chữ nhật sơn son thiếp vàng đứng chứa đựng gia phả, có phủ nhiễu điều bên ngoài. Nơi đây là nơi được xem là linh thiêng nhất, nơi mà linh hồn tổ tiên sẽ ngự trị.
Hằng năm, ngày lễ giỗ tổ tiên tại nhà thờ họ là dịp hội họp lớn nhất của tộc họ, nó đồng thời cũng là dịp để đại bộ phận có xu hướng khuếch đại quan hệ họ hàng”, nối lại mối quan hệ lỏng lẻo. Người theo Công giáo ở Việt Nam cũng có một hình thức nhà thờ tương tự gọi tên là nhà thờ giáo họ nhưng có điểm khác biệt là họ trong các dịp quần tụ họ còn hành lễ, thờ phụng Thiên chúa.
2. Cửa bức bàn là gì
Cửa bức bàn là loại cửa gỗ được dùng trong thiết kế cửa theo kiến trúc Việt cổ xưa. Cũng chính vì thế cửa bức bàn chỉ thường xuất hiện trong các công trình nhà gỗ truyền thống, nhà từ đường hay còn gọi là nhà thờ họ của người Việt. Trong kiến trúc của nhà thờ họ thì cửa bức bàn được coi như là loại cửa mặt tiền chính để đóng mở mặt chính diện của ngôi nhà. Người xưa cũng thường áp dụng và coi trọng việc kín đáo và giữ lễ nghĩa khi sử dụng cửa bức bàn. Do đó cửa bức bàn thường đường thiết kế thành từng khung mở một, chứ không phải nối thành một dải liền kề như cửa hiện đại.
Trong kiến trúc thường thấy ở nhà cổ của người Việt thời xưa thì cánh cửa bức bàn thường được làm bằng chất liệu gỗ tự nhiên. Chúng có thiết kế nhiều cánh ở dãy số chẵn (từ cửa 2 cánh đẹp trở lên, không có lẽ). Mỗi cánh cửa bức bàn được chạm khắc bằng các đường họa tiết, hoa văn truyền thống rất tinh xảo và đẹp mắt. Cửa gỗ nhà thờ họ cũng không nằm ngoại lệ kiến trúc đó.
3. Các loại cửa gỗ nhà thờ họ
Nhà thờ của dòng họ là nơi tôn nghiêm thường thiết kế theo lối kiến trúc cầu kỳ, đẹp mắt. Hệ cửa chủ yếu là cửa gỗ mặt tiền nhiều cánh, cột và mái làm bằng gỗ chạm tinh xảo. Nhiều nhà thờ dòng họ này được làm bằng gỗ quý có giá trị kinh tế lớn. Vì là chốn tôn nghiêm nên khách hàng có xu thế sử dụng các loại gỗ quý, mắc tiền ít nhất là từ gỗ căm xe hay gỗ lim trở lên. Ở miền Bắc có phong tục sử dụng gỗ Mít còn miền Nam ngược lại không thích loại gỗ này cho lắm. Những dòng họ có điều hiện nhiều nơi còn sử dụng cả gỗ gõ đỏ hay gỗ hương để cất dựng nhà thờ họ.
Có lẽ khi nói đến cửa gỗ nhà từ đường, cửa nhà rường, cửa nhà thờ họ thì người ta vẫn chuộng dòng cửa gỗ lim nhất. Bở vì lim là 1 trong 4 loại gỗ tứ thiết tại Việt Nam, chịu nắng mưa mối mọt khá tốt. Đại diện cho sự trường tồn vĩnh cửu với khí hậu thời tiết 4 mùa rõ rệt tại Việt Nam chúng ta. Bên cạnh gỗ lim thì dòng cửa gõ đỏ cũng là 1 trong loại cửa gỗ khá được yêu thích để làm cửa nhà thờ họ.
Mỗi gian nhà của nhà thờ họ lại có kích thước cửa bức bàn thiết kế khác nhau. Chúng tùy vào diện tích của ngôi nhà thờ họ hay sở thích của gia chủ khi xây nhà từ đường. Tuy vậy một bộ cửa bức bàn đẹp phải có kích thước đảm bảo được chiều cao từ nền nhà đến bậc cửa và khoảng cách phía trên một cách hợp lý. Đảm bảo giúp người đi qua thoải mái, không phải cúi đầu quá thấp để tránh va đầu vào cửa hay phải bước qua bậc quá cao dễ vấp ngã. Người thợ thi công và thiết kếcửa bức bàn nhà thờ họ cần có sự tính toán kĩ lưỡng về kích thước cửa sau khi đã xây xong phần khung cho ngôi nhà thờ họ.
Trên đây chúng tôi đã giới thiệu và truyền tải những thông tin về cửa gỗ nhà thờ, cửa gỗ nhà rường hay còn gọi là cửa bức bàn đến quý vị. Nếu quý khách có nhu cầu đặt đóng cửa gỗ cho nhà thờ hay nhà rường của mình hãy gọi ngay chúng tôi nhé. Chúng tôi tự hào là đơn vị tư vấn, thiết kế kiến trúc và thi công hoàn thiện các công trình kiến trúc truyền thống như: nhà thờ họ, từ đường, nhà gỗ cổ truyền và hiện đại… Đội thợ dày dặn kinh nghiệm và luôn đảm bảo chất lượng công trình đến với khách hàng.
